Σταθερά στην ενεργειακή επικαιρότητα αναμένεται να μείνουν οι ελληνικοί υδρογονάνθρακες, με ένα πρώτο βασικό «ορόσημο» να σημειώνεται στην αυγή του έτους με την κύρωση της σύμβασης με την Chevron στην ελληνική Βουλή.
Ειδικότερα, όπως ανέφερε, μεταξύ άλλων, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, σε πρόσφατες δηλώσεις του, η συμφωνία με τη Chevron βρίσκεται στο Ελεγκτικό Συνέδριο, με στόχο «μέχρι το τέλος Ιανουαρίου» να έχει υπογραφεί η σύμβαση και να έλθει στη Βουλή για κύρωση, προκειμένου να ξεκινήσουν σεισμικές έρευνες νοτίως της Κρήτης το 2026. Υπενθυμίζεται ότι η Chevron με εταίρο την HELLENiQ ENERGY έχει κερδίσει από τον διεθνή διαγωνισμό της ΕΔΕΥΕΠ τα θαλάσσια blocks «Νότια της Κρήτης I» και «Νότια της Κρήτης II», «Νότια Πελοπόννησος» και «Α2».
Στην περίπτωση, δε, της Exxon Mobil, το επόμενο βήμα αφορά την πραγματοποίηση της πρώτης ερευνητικής γεώτρησης στα ελληνικά χωρικά ύδατα μετά από 40 χρόνια στο γνωστό πλέον block 2 στο Ιόνιο Πέλαγος. Όπως και να έχει, τόσο στη μία όσο και στην άλλη περίπτωση, παρά την όποια ανομοιομορφία στον βαθμό ωρίμανσης των εργασιών, αναδεικνύεται η μετατόπιση της συζήτησης από τα «λόγια στα έργα» και η έμφαση επί του πεδίου, χωρίς βέβαια, όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές, να εκλείπουν οι κίνδυνοι που μπορεί να οδηγήσουν «στο ίδιο έργο θεατές» κατά το κοινώς λεγόμενο.
Τα χρονοδιαγράμματα παραμένουν σαφή, με την περίπτωση της Chevron να σχεδιάζει την έναρξη σεισμικών ερευνών το φθινόπωρο του 2026 νοτίως της Κρήτης, δηλαδή στα δύο από τα τέσσερα οικόπεδα που κατοχυρώνει για έρευνα μέσω του διαγωνισμού (τα άλλα δύο νοτίως της Πελοποννήσου), και τη δε Exxon Mobil να προχωρά όλες τις αναγκαίες προετοιμασίες, προκειμένου μαζί με την Energean (ως operator του σχήματος) και την HELLENiQ Energy να πραγματοποιήσουν ερευνητική γεώτρηση μέσα στους επόμενους 12 με 15 μήνες, δηλαδή στις αρχές του 2027.
Η «άσκηση» δεν είναι εύκολη, τόσο ως προς τη φυσιογνωμία της και τη μέχρι στιγμής ελληνική εμπειρία, όσο και σε συνέχεια της διεθνούς οικονομικής και γεωπολιτικής σκηνής, με τον κλάδο να αναγνωρίζει μεν το θετικό momentum αλλά και να μετράει προσεκτικά τα επόμενα βήματά του.
Τα κρίσιμα «σημεία»
Σε αυτή την κατεύθυνση, όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές που συνομίλησαν με τη «Ν», η αξιοποίηση της θετικής, κατά γενική ομολογία, συγκυρίας συνδέεται άρρηκτα με την αποφασιστικότητα του ελληνικού κράτους να σταθεί «αρωγός» στα κρίσιμα επόμενα βήματα που αφορούν τις αδειοδοτήσεις, την περιβαλλοντική αυστηρότητα και την ανάπτυξη των απαραίτητων υποδομών που θα στηρίξουν τις υπεράκτιες δραστηριότητες.
Αν και το χρονοδιάγραμμα έχει «τρέξει» σημαντικά μέχρι στιγμής, με την κυβέρνηση και την πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ να τηρούν τις δεσμεύσεις τους ως προς την προώθηση της διαδικασίας, εντούτοις, όπως επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, οι τρεις προαναφερόμενες προϋποθέσεις θα κρίνουν τη συνολική «κούρσα» και κατά συνέπεια την επιμονή και την υπομονή που θα είναι διατεθειμένες να δείξουν οι εταιρείες για να αξιολογήσουν τον κρυμμένο πλούτο των ελληνικών θαλασσών. Η ιδιαιτερότητα έγκειται στο γεγονός ότι πρόκειται για παγκόσμια χαρτοφυλάκια που «υποχρεωτικά» προσανατολίζονται όπου εντοπίζονται μεγαλύτερες πιθανότητες και μεγαλύτερο όφελος, σε συσχέτιση και συνάφεια πάντα με το υφιστάμενο κάθε φορά ρίσκο.
Υπό αυτό το πρίσμα και με δεδομένο το «άγνωστο» του πράγματος, όταν μιλάμε για έρευνα υδρογονανθράκων ή ακόμη και για το αποτέλεσμα που θα φέρει μια ερευνητική γεώτρηση, πηγές της αγοράς εστιάζουν στην ανάγκη να υπάρξουν συντονισμένα βήματα, που θα εξασφαλίσουν την επιτυχία του σχεδιασμού τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τα αμέσως επόμενα βήματα, με τα μεθεπόμενα να κρίνονται από τα αποτελέσματα των ερευνών και όχι από «παλινωδίες» και «καθυστερήσεις» κατά τα πρότυπα του παρελθόντος.
Τα βασικά νούμερα
Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά διά στόματος του αντιπροέδρου της Exxon Mobil, Τζον Άρντιλ, τα σχέδια του αμερικανικού πετρελαϊκού κολοσσού για την πραγματοποίηση ερευνητικής γεώτρησης στις αρχές του 2027 συνιστούν επενδύσεις της τάξης των 50-100 εκατ. δολαρίων, με το επόμενο βήμα εφόσον επιβεβαιωθούν απολήψιμοι πόροι να αυξάνει το «κασέ» στα 5-10 δισεκατομμύρια δολάρια για την παραγωγή υδρογονανθράκων την περίοδο 2030-2035.
Αξίζει να σημειωθεί, ότι η κοινοπραξία των Exxon Mobil, Energean και HELLENiQ Energy επιδιώκει τον βέλτιστο χρονισμό στην εκτέλεση των εργασιών, με την ελληνική πετρελαϊκή εταιρεία Energean να έχει ήδη δεσμεύσει γεωτρύπανο για την πραγματοποίηση γεωτρήσεων στο ισραηλινό κοίτασμα Katlan, όπου το συμβόλαιο προβλέπει «option» για δύο ακόμη γεωτρήσεις που δύναται να αξιοποιηθούν στην περίπτωση του ελληνικού οικοπέδου.
Τα πρώτα αποτελέσματα, κατά πόσο δηλαδή υπάρχουν υδρογονάνθρακες και σε ποιον βαθμό, αναμένονται προς τα τέλη του 2027. Σε περίπτωση θετικού ευρήματος, θα ακολουθήσει δεύτερη φάση επιβεβαιωτικών γεωτρήσεων (appraisal wells) για τον ακριβή προσδιορισμό έκτασης και μεγέθους του ταμιευτήρα. Μόνο τότε η κοινοπραξία θα προχωρήσει στη μεγάλη επένδυση ανάπτυξης του κοιτάσματος, η οποία εκτιμάται, όπως προαναφέρθηκε, σε 5-10 δισ. δολάρια, για τις υποθαλάσσιες εγκαταστάσεις, τους αγωγούς και την υποδομή επεξεργασίας φυσικού αερίου στην ξηρά.
Ένα ακόμη κρίσιμο προαπαιτούμενο για τις ερευνητικές γεωτρήσεις στα θαλάσσια blocks της Δυτικής Ελλάδας και της Κρήτης είναι η ύπαρξη κατάλληλων λιμενικών υποδομών. Εκεί όμως η γραφειοκρατία παραμένει εμπόδιο: το λιμάνι της Πάτρας, αν και έχει εγκριθεί από το καλοκαίρι του 2024 από την Επιτροπή Σχεδιασμού και Ανάπτυξης Λιμένων, εξακολουθεί να αναμένει το Προεδρικό Διάταγμα για το masterplan που έχει κατατεθεί από το 2022, όντας το πιο ώριμο λιμάνι να εξυπηρετήσει τη σχετική εφοδιαστική αλυσίδα. Η Ηγουμενίτσα έχει επίσης ξεκινήσει τις απαιτούμενες ενέργειες, αλλά βρίσκεται σε σαφώς πιο πρώιμο στάδιο.
Τα οικονομικά οφέλη
Αναφορικά με τα οικονομικά οφέλη, όπως είχε δηλώσει παλαιότερα ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, αναμένονται να είναι σημαντικά για τη χώρα στην περίπτωση επιβεβαίωσης αξιοποιήσιμου κοιτάσματος. «Το ελληνικό κράτος, όπως ισχύει σε αυτές τις συμβάσεις, θα πάρει 20% φόρο εισοδήματος, 5% περιφερειακό φόρο, μισθώματα/royalties που ξεκινούν από 4% και φτάνουν το 15%, συν κάποια επιπλέον προβλεπόμενα στη σύμβαση σημαντικά ποσά, φτάνοντας να λαμβάνει ένα ποσοστό μεταξύ 38%-40%, εφόσον το κοίτασμα είναι εμπορικά εκμεταλλεύσιμο».
